UYUZ

Biyolojisi

1mm büyüklüğünde, 8 bacaklı, yuvarlak bir haşeredir. insanda ve hayvanda hastalık yaparlar. Özellikle sıcak havalarda, çok hareketli olurlar.İnsanlarda hastalık yapan, parazitin dişisidir, dişiler erkek uyuzdan çok büyüktür ve gözle küçük bir nokta gibi görülür. Bunlar derinin boynuzsu tabakasında yerleşirler, günde 1 mm yol açarlar ve bir yumurta yumurtlarlar.Uyuz böceği insanın derisi içine girerek tüneller halinde (2 mm-3 cm uzunlukta) yerleşip üreyen, devamlı deride tünel açan, kabarcıklar, delikler ve yaralar meydana getiren bir parazittir.
Uyuzun kaynağı hasta insanlardır. Her ne kadar attan, koyundan bulaşma olabilirse de hayvanlardan geçen uyuz çeşitleri birkaç günden fazla yaşamamaktadır.

Uyuz amili, insandan insana aynı yatakta yatmak ve sıkı temasla geçer. Dolaylı bulaşma çok nadir olur, çünkü uyuz amilleri, insan derisini ancak yatak hararetinde(hasta iken vücut ısısı yükselir) terk ederler.Böcek yassı, oval, kitinle örtülü ve kirli sarı renklidir. Kısa, kalın ve kıllı bacakları vardır. 0.4 mm boyunda ve 0.3 mm enindedir. Deri altına yumurtlayarak ürer.


Yumurtlamadan iki hafta sonra hastalığın başlaması vücutta genellikle parmak araları, bilek ve dirseklerin iç kısmı, koltukaltı, karın ile bacakları sarması ile olur. Deride kazdığı tünellerin üzerinde içi su ve parazit dolu kabarcıklar oluşur. Özellikle geceleri artan şiddetli allerjik kaşıntılar ve iltihaplı dermatit yaparlar.Buna uyuz hastalığı denir.Uyuzun sıklığı sonbahar ve kış aylarında artar.Uyuz insanlardan el sıkma ile, kullandığı eşyalar ve bir arada yaşama ile bulaşır. Özellikle okul, yurt, kışla gibi toplu yaşam yerleri en kolay bulaşma ortamıdır. Bilgisiz ve fakir ortamda daha çok görülür.
Uyuz böceği kedi, köpek gibi memeli hayvanlarda da hastalık yapar. Hububatla da geçen cinsi vardır. Deride geceleri daha artan kaşıntı, kabarcıklar varsa acilen doktora baş vurulmalıdır.



Uyuz Nedir?
Belirtileri Nelerdir?
Uyuz Nasıl Bulaşır?
Korunma Yolları Nelerdir?


-Uyuzlu hastanın kullandığı ya da kullanmış olabileceği çamaşır, çarşafın vs. ortak kullanılmasını önlemeli,
-Hijyene dikkat edilmeli. Uyuz böceği eşyalar üzerinde 2-3 gün yaşayabildiği için tüm eşyalar ve giysiler kaynar su ile 20 dakika süre ile yıkanmalı, tüm giysilerin (elbiseler, çarşaf, astık kılıfları vs.) özellikle vücutla temas eden iç bölgeleri sıcak ütü ile ütülenmeli, tüm ev ve araba elektrik süpürgesi ile temizlenmeli.


Uyuz Nasıl Tedavi Edilir?
1-Eski Tedavi Yöntemleri
-Lindan
-Benzil Benzoat


2-Yeni Tedavi Yöntemi

-Permetrin (2. Jenerasyon permetrin)


Tedavi Bittiği halde kaşıntılar devam ediyorsa!!

Kaşıntılar devam ediyorsa  bu tedavinin başarıya ulaşmadığı anlamına gelmez. Kaşıntı, tedavi bittikten sonra iki hafta daha sürebilir. Kaşıntı deri altında kalan ölü böcek ve kalıntılar deri yenilenip üstteki deri tabakasının değişimi ile atılacaktır. Bu döneme kadar ise oluşan alerjik reaksiyon sonucu hastada kaşıntı görülebilir. Bu durumda kaşıntıyı gidermek için akrivostin içeren antihistaminik özellikte bir ürün kullanılabilir. Bu kaşıntıyı azaltacaktır.

Kontrol Önlemleri

İnsanlık tarihinde bit, pire ve uyuz zengin ve yoksul ayırmaksızın sorun yaratmıştır. Öyle ki 'toplum içinde kaşınmanın veya kaşınmaya neden olan haşerelerin yakalanması ve toplum içinde öldürülmesinin' ayıp olduğu prenseslerin temel görgü eğitimindeydi.Günümüzde uyuz, insanlar arasında doğrudan doğruya temas ile bulaşarak sorun yaratmaya devam etmektedir. Hastalık 30 yıllık dönemlerde salgınlar halinde görülmektedir. 15 yıl sakin geçen bir devreyi 15 yıllık bir salgın eğrisi izler. Bunun nedeninin insanlarda gelişen böceğe karşı direnç olduğu tahmin edilmektedir.


Eğer kişide uyuz teşhisi konmuş ise evde bulunan  giysiler  kaynatılır, yıkanır ve sıcak ütü yapılır.İyi bir vücut temizliği ardından Doktor tavsiyesi ile verilen ilaçlar tarife göre tekrarlanarak vücuda sürülür. Vücut ilaçlı bırakılır. Üzerindeki çamaşırlar değiştirilir. Bu işlemi evdeki hasta olan da olmayan da yapmalıdır.  Ayrıca yaşanan mekanın komple ilaçlanması gerekir.


Bu tür böceklerle mücadelede öncelikle,profesyonel uygulayıcı firmalar tarafından, böcekleri saklandıkları yerlerden çıkarıcı ürünler daha sonra da kalıcı ve uzun etkili ilaçlar ile uygulamaları yapılmalıdır.Kesin çözüm için profesyonel firmaya müracaat etmek hem zaman kaybını hemde daha ekonomik olarak sorundan kurtulmanızı sağlar.   
Uyuzdan korunmak için temizlik, hijyen ve dezenfekte olmaya dikkat edilmeli, uyuz olan hayvan ve insandan uzak durmak, aynı eşyaları paylaşmamak gerekir.
Ülkemizde sık rastlanan bir uyuz çeşidi de arpa uyuzudur. Buğday, arpa, mısır, fasulye gibi hububat tozlarından bulaşır. Deride şiddetli kaşıntı ve döküntülere neden olur. Belirtiler 3-4 günde şiddetlenip sonra yavaş yavaş iyiliğe döner. Tedavi için sirkeli veya tuzlu suyla yıkanmak kafidir.
Bu tür böceklerle mücadelede öncelikle,profesyonel uygulayıcı firmalar tarafından, böcekleri saklandıkları yerlerden çıkarıcı ürünler daha sonra da kalıcı ve uzun etkili ilaçlar ile uygulamaları yapılmalıdır.Kesin çözüm için profesyonel firmaya müracaat etmek hem zaman kaybını hemde daha ekonomik olarak sorundan kurtulmanızı sağlar.
Uyuzdan korunmak için temizlik, hijyen ve dezenfekte olmaya dikkat edilmeli, uyuz olan hayvan ve insandan uzak durmak, aynı eşyaları paylaşmamak gerekir.
Ülkemizde sık rastlanan bir uyuz çeşidi de arpa uyuzudur. Buğday, arpa, mısır, fasulye gibi hububat tozlarından bulaşır. Deride şiddetli kaşıntı ve döküntülere neden olur. Belirtiler 3-4 günde şiddetlenip sonra yavaş yavaş iyiliğe döner. Tedavi için sirkeli veya tuzlu suyla yıkanmak kafidir.
1-Uyuz böceği neye benzer?
2-Uyuz böceği neyle beslenir?
3-Uyuz böceği hangi hastalığı yapar?
4-Uyuz hastalığı nasıl belirtiler yapar?
5-Uyuz ilaçlama nasıldır?
Uyuz böceği ilaçlaması iç alanlara sıvı şekilde uygulanmalı, uyuz olan insan da doktor tavsiyeli ilaçlar kullanmalıdır.Uyuz bulamış insan eşyaları ortak kullanılmamalı, kaynatılmalı, ütülenmelidir.

Uyuzun amili Sarcopets scabiei ismi verilen bir parazittir.

Uyuz halk arasında 'gale' veya 'gidişik' olarak da bilinir. Uyuz böceği, 'Sarcoptes Scabiei Von Hominis' ancak bir mikroskop ya da büyüteç yardımı ile görülebilecek büyüklüktedir ve tüm yaşamını insan vücudunda geçirir. Kişiden kişiye yakın temas ile geçer. Böcek derinin üst katmanlarında tüneller açarak ilerler ve kaşıntıya sebep olur. Bu kaşıntı sonucunda deride iltihaplanma görülebilir. Uyuz hastalığının pislikle bir ilgisi yoktur, böcek temiz bir ciltte de yaşayabilir; uyuzun kirli insanların hastalığı olduğu inancı doğru değildir!!!

Uyuzlu hastalar en çok gece kaşıntılarından şikayet ederler. Bu hastayı uykusundan dahi uyandırabilir. Gündüzleri ise hastanın hareketsiz kaldığı dönemlerde, dayanılması daha kolay bir kaşıntı görülebilir. Ayrıca 1 cm ye varan kırık çizgi veya S şeklindeki tüneller uyuzun spesifik belirtileri arasında sayılabilir. Tünelin tavanındaki deliklerin kirle dolması, çizgi üzerinde siyah noktaların belirmesine neden olur. Bu noktalar hastalığın teşhisinde önemlidir. Tünellerin ucunda veya onlardan bağımsız olarak, inci tanesine benzeyen veziküller de vardır. Bu tüneller en çok %85 eller ve bilekler olmak üzere ön kollarda ve erkeklerde genital bölgede lokalizedir. Uyuz böceğinin en çok el parmaklarının araları, bilekler, kolların iç kısımları, genital bölge, karnın alt kısmı, kalçalar ve bacaklara yerleştiği görülür. Göğüs, sırt ve baş tutulmayan bölgelerdir ancak bebeklerde tüm deri yüzeyinde uyuz görülebilir.


Uyuz, uygun şartlar olduğunda toplumda kolayca yayılma riski olan bulaşıcı bir hastalıktır. Bulaşma kaynağı, uyuz böceği bulaşmış insanlardır. Çoğu kimse uyuzu cinsel temasla bulaşan hastalıklar arasında kabul etse de, bulaşma cinsel temastan çok, yakın temasla olur. Hastalığın bebek ve çocuklarda sıkça görülmesi de bunu doğrular. Uyuzlu bir kimse aile bireylerine hastalığı kolayca bulaştırır. Dans etme, el sıkışma gibi temaslar da bulaşma nedeni olabilir. Hastaya ait çamaşır, çarşaf ve diğer eşyaların başkaları tarafından kullanılması, yukarıdakilere oranla daha az görülen bulaşma şekilleridir.
- Uyuzlu kişilerle yakın temastan kaçınmalı, uyuz rastlanan kişilerin tüm ailelerinin kontrolleri yapılmalı ve bulaşmanın olası olduğu aile dışı arkadaş veya akrabalar uyarılmalı.
Diğer bir adı gamma benzan heksaklorid olan Lindan, topikal emilimin ardından nörotoksik bir risk taşıyabilmektedir. Bu nedenle dünyanın pek çok ülkesinde yasaklanmıştır. Böceğin bu ilaca direnç geliştirdiği de çeşitli yayınlarda yer almaktadır. Yaygın deri enfeksiyonu görülen vakalarda Lindan kullanılmaz. Bunun ötesinde 3-4 yaşın altındaki çocuklara ancak doktor eşliğinde uygulanabilir. Lindanın uygulandığı yerde 12-24 saat sürülü kalması ve tedavinin tekrarlanması gerekir.

Etkili bir maddedir. Ne var ki enfeksiyon sonrası deri tahrişlerine ve egzama lezyonlarına yol açmaktadır. Bunun yanı sıra benzil benzoatlı preparatların en az iki kere uygulanması gerekir ve bunların pek hoş olmayan kokuları vardır.
1973'de ışığa dayanıklı permetrin İngiltere'de geliştirilmiştir. Günümüzde permetrin içeren deri kremi güvenlik, kullanım kolaylığı ve cilde yan etkileri açısından dermatologlar tarafından en çok tercih edilen ürün grubudur. 2 aylık bebeklerde dahi kullanılabilir. Permetrine karşı görülen yan etkiler çok azdır, en sık rapor edilen yan etki kaşıntıdır. Bunun uyuzdan mı yoksa ilaçtan mı kaynaklandığını belirlemek güçtür. Uyuz lezyonları görülmese de aile boyu tedavi tavsiye edilir. Tedaviyi takiben tüm giysilerin, yatak takımlarının sıcak su ile 20 dakika süre ile yıkanması ve iç yüzeylerinin sıcak ütü ile ütülenmesi tavsiye edilir.
Uyuz böcekleri 8 bacaklı, yuvarlak bedenli, pamuksu görünüme sahip ancak mikroskopla görülebilen haberlerdir. Uyuz böceğinin dişi olanı erkekten iri yapılıdır, insanda hastalığa sebep olan dişi uyuz böceğidir.

Uyuz böceği, bir deri böceği türüdür. İnsan ve hayvan derisi altına girerek, beslenmesini kan emerek sürdürür. Uyuz böceği yaşlı hayvanlarda, kansızlık ve ölümlere neden olur.
Uyuz böceği, uyuz hastalığına neden olan bir haşere türüdür. Uyuz hastalığı, kansızlık, halsizlik yapar. Geceleri artan kaşıntı ile kendini gösterir. Uyuz hastaları acilen tedavi altına alınmalıdır.
Uyuz hastalığı aşırı kaşıntı ile kendisini gösterir. Deri altında sağlı-sollu çizgiler yaparak ilerler, bu deri üzerinde de belli olur. Uyuz olan deride kırmızı noktalar oluşur.