Sivrisinekler

Sivrisinek, Culicidae familyasından dişileri kan emerek yavrularını besleyen böcek türlere verilen ad.
Bir sivrisinek basitçe 1-baş 2- gögüs 3-karın bölümlerinden meydana gelir. Başının iki yanında antenleri bulunur. Erkek sivrisinekler, dişileri kanat çırpma seslerinden tanırlar. Göğüs kısmında kanatlar ve 3 çift ayakları bulunur. Karınları ise onlara kendi ağırlıklarından fazla  kan emme şansı tanıyacak biçimde esnek bir deriye sahiptir. Böylece şişerler ama patlayıp parcalanmazlar. Kan emerek beslenen "sivrisinek" çok mükemmel bir pompalama mekanizması kullanır: Başının içi, tümüyle kaslarla kaplı boşluklar şeklinde dizayn edilmiştir. Buradaki kaslar kasılıp gevşediklerinde sineğin borusunun iki ucu arasında 1-3 atmosferlik basınç farkı meydana getirir ve kan saniyede 5 metrelik bir hızla yükselmeye başlar.Yüksek kan akış hızına ramen sivrisineğin kan borusunda ve başka hiçbir organda zarar veya tahribat yapmaz. Bunun nedeni kanın geçiş yaptığı tüm dokular kanın bu hızı ve pasıncına dayanıklı bir sağlamlıktadır.                                                               
Sivrisinekler vücutlarının altı katı kan emerler bu 30 dakikada 600 mikrolitre kan demektir. Bu değer insanın aynı süre içinde 400 kilo su içmesine denktir. Tüm kan emiciler gibi, ne zaman kan emmeyi durduracaklarını söyleyen, sinir sistemine bağlı gerginlik algılayıcı sinir sensörlerine sahiptirler. Sivrisinekler tam başkalaşımlı böcekler olup 4 evreden geçerler: Suda geçen yumurta, larva, pup evreleri ile karada geçen ve ergin evre

Sivrisinekler sanıldığının aksine kışın(aralık,ocak,subat ayları) da hangi evrede olursa olsun yaşamını sürdürür. Yumurtadan çıkan sivrisinek yavrularının (larva ve pupa), büyüme evrelerini tamamlayabilmeleri için küçük bir su birikintisine ihtiyaç duyar. Bu, çamurlu bir yağmur suyu, bataklık,gölet,sulu tarla, çeltik tarlası suyu ,havuz suyu ya da teneke kapta birikmiş bir su olabilir. Durgun suları sivrisinekler  daha cok tercih etmekdetir. Çünkü bu sular, içerdikleri fotosentez yapabilen bitki örtüleri sayesinde, oksijence zengin sulardır. Sivrisinek yumurtaları su bulunan her yerde gelişebilirler.Yumurtadan çıkan larva, yetişkin bir sinek oluncaya kadar farklı safhalardan gecer.Her safhada yavru sineğin farklı ihtiyaçları vardır. Kuraklık ve aşırı sıcak da yumurtaların gelişimini engelleyebilir.
Bir sivrisineğin kan emmek için konukçusunu nasıl bulduğu tam olarak bilinememektedir. Kanda bulunan aminoasitlerin, eminlerin ve amonyağın karışımı cezbedicidir. En iyi cezbetme etkisinin nem ve sıcaklık olduğu bilinmektedir.
Sİvrisinekler Larva ve Pupa (kurtçuk) döneminden sonra uygun ısıda 8-10 günde ergin sinek haline gelir. Dişileri yumurtlamak için canlı kanı emmek zorundadır. Bu sebeple insanları çok rahatsız ederler. Nemli ve loş ortamlarda barınırlar. Sivri simekler geceleri faaliyet gösterirler. Erkekleri meyve ve bitki özsuyu ile beslenirler. En az 3-5 km uçarak ürediği yerin çok geniş mesafelerine kadar yayılırlar ve canlıların yaşadığı ortamda yoğunlaşırlar."Anofeller Sıtma hastalığını yaymada rol oynar. Ayrıca Fil hastalığı, sarı humma, Nil humması, Beyin iltihabı gibi hastalık yayılmasında da önemli rolleri vardır."


Sivrisineklerde ses sistemi
Geceleri sivri sinekler çoğu zaman görülemezler ve yalnızca vızıltılı bir ses cıkarırlar.bu ses sivri sineklere has bir sestir. Henüz uyumamış insanları rahatsız eden bu vızıltılar, sivrisineklerde yaşamın devamı için önemlidir. Erkeğin kafasından çıkan 2 tane küçük ve tüylü duyargada bulunan çok sayıda duyu hücresinden meydana gelmiş Johnston organı, ses dalgalarının titreşimlerini alır ve ayırt eder. Bu tüylü duyargalar yalnızca dik durumdayken ses titreşimlerine karşı duyarlıdırlar. Johnston organı, eşeylerin bulunmasında çok önemlidir. Dişinin çıkardığı titreşimler belli bir rakamdan sonra (100-8000 titreşim/saniye) erkeklerde çiftleşme isteği yaratır. Erkeklerin sürü oluşturduğu evrelerde bu vızıltılar en üst seviyeye çıkar.













Sivrisinekler ile ilgili önemli ve ilginç bilgiler
Dünya üzerinde 2500'ü aşkın sivrisinek türü bulunuyor (kimi böcekbilimciler 3000 kadar tür olduğunu öne sürüyorlar). Bu sivrisineklerin büyük bir bölümü etkinliklerini şafak vakti ve alacakaranlıkta sürdürürlerken, kimileri gün ortasında beslenmekten hoşlanıyorlar. Sivrisineklerin en önemli besin kaynağını proteinler oluşturuyor.
1998 yılında araştırmacılar Londra metrosunda yeni bir sivrisinek türünü ortaya çıkarttılar. Söz konusu tür 100 yıl önce tüneller kazıldığı sırada içeriye sızan bir türün soyundan geliyor. Bir zamanlar kuşlardan beslenen bu sivrisineklerin başlıca besin kaynağını artık fareler, sıçanlar ve insanlar oluşturuyor.Bu sivrisineklerin yer üstündeki türdeşleri ile çiftleştiklerine çok ender tanık olunuyor. Gerçekte bunların DNA'ları bir metro hattından ötekine farklılıklar gösteriyor.
Sivrisinekler ısırmazlar yalnız kan emerler.Ortalama bir insanın kanının tümden tükenmesi için, her birinin o kişiyi bir kez emeceği yaklaşık 1,300,000 sivrisineğe gerek vardır.Bu da pek akla yatkın bir durum olmasa gerek. Yine de, kuzey kutup bölgesinde kol, bacak ve gövdeleri çıplak olarak beklemeye koyulan Kanadalı araştırmacılar başlarına üşüşen yumurtadan yeni çıkmış sivrisineklerin dakikada 9000 ısırık attıklarına tanık oldular. Bu hızla bir kişinin iki saat içinde kanını tümden yitirmesi işten değildir.
Bir sivrisineğin karnı doyar doymaz, kimyasal bir sinyalle besin alımını durdurur. Laboratuvar ortamında söz konusu sinyal işlemez duruma getirildiğinde, sivrisineğin patlayıncaya dek emdikleri görüldü.
Bristol Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, erkek sivrisineklerin 'kulakları' insan kulağındakine denk sayıda duyu hücrelerini barındırıyor. Bu hücreler sayesinde tutkulu erkek sivrisinekler gözlerine kestirdikleri dişilerin peşine düşüp, onları ağlarına düşürmeye çalışıyorlar.
Bir sivrisinek karşı cinsten bir sivrisineğin vızıltısını duyduğunda, kendisi de olası eşin çıkarttığı seslere uyumlu sesler çıkartmaya çalışır. Azgın erkekler dişilerin çıkarttıkları ses titreşimlerine bir iki saniye içinde 'yanıt verirler.' Dişilerin bu uyumu sağlamaları erkeklere kıyasla üç dört kat daha fazla zaman alır.
Sivrisinekler havada çiftleşebilirler; dişiye yakınlaşmasından hoşçakal aşamasına dek geçen süre, topu topu 15 saniye kadardır.
Erkek sivrisinekler gerçekte son derece duyarlı otoburlardır; yalnızca bitki özü ve bitki suları ile beslenirler. Yalnızca dişi sivrisinekler yumurtlamaları için gerekli proteini sağlamak amacıyla kan içerler.
Milyonlarca yıl önce sivrisineklerin boyutu günümüzde olduğundan üç kat daha büyüktü.
Bir sivrisineğin başının büyük bir bölümünü gözler kaplar. Ancak bu gözler bakmaya doyamayacağınız türden gözler değildir. Sivrisineklerin bileşik mercekli gözleri, tıpkı 'Predator=Av' filmindeki uzaylı yaratık gibi, bedeninden yayılan ısı dizgelerinden oluşan kızılötesi imgeler yansıtılar.
Sivrisinekler, özellikle de uykudayken, dışarıya soluduğunuz havadan izinizi sürebilir. Neyse ki, bunu ancak 1.5 mph hızla yaparlar- öyle ki, saklanamasanız bile en azından kaçabilirsiniz.
Orta Amerika'da Mosquito (Sivrisinek) Kıyısı adıyla bilinen, Honduras ile Nikaragua arasında yer alan ve Karaip kıyısında uzanan ince kara parçası adını sivrisinekten değil, o yörede yaşayan Miskito yerlilerinden alıyor.
Dünyanın en büyük sivrisinek ağının yuvası Nijerya'da Abuja adlı bölgedir. Bölgenin bu özelliği 2000 yılında sıtma ve sivrisinek kaynaklı öteki hastalıklara karşı başlatılan ulusal bir kampanya kapsamında gün yüzüne çıkarıldı. Söz konusu ağın altına 200 çocuk sığabiliyor.
Günümüzde yaşayan milyonlarca kişi sivrisinekten bulaşan bir hastalıktan ölecek. Afrika'da her yıl yalnızca sıtmaya bağlı olarak 1,000,000 kişi yaşamını yitiriyor. En çok ölümlere yol açan öteki hastalıklar arasında dengue hastalığı, sarı humma ve Batı Nil virüsü yer alıyor.
Ancak bu insanlar AIDS hastalığından ölmeyecekler. HIV virüsü bulaşmış insanların kanlarında gerçekte çok az sayıda virüs parçacıkları bulunur. Bu parçacıklardan birini sivrisinek emecek olursa, sivrisineğin sindirim sistemi tarafından yok edilir.

El parmakları uzamış ve esnek uçma derisiyle çevrilmiştir. Çoğu tür, baş aşağı tutunarak uyur. Geceleri aktif olan bu canlıların koklama ve tat alma duyuları çok iyi gelişmiştir. Meyveyle beslenen türler haricinde, görme duyuları iyi gelişmemiştir. Çıkardıkları çok yüksek frekanslı ses dalgalarının, etraflarındaki cisimlere çarpıp geri dönmesi yardımıyla yönlerini bulurlar (ekolokasyon). Bu sesler, çoğunlukla insanlar tarafından duyulur.


sivri sinekler hakkında sık sorulan sorular

1-sivri sinek nasıl bir böcekdır?
Çift kanatlılar (Diptera) takımının Culicidae familyasından kan emici zararlı böceklerdir.Sivrisinek eklem bacaklı bir hayvan olup, kanatlı hayvanlar sınıfındandır.Küçük yapılı olan sivrisineklerin bedeninin üst kısmında kanatları bulunur ve ayakları bedenine oranla oldukça uzundur.
Ağzında kan emen delici bir iğnesi bulunur ve bu iğne ile insan ve hayvanlardan  kan emer.


2-sivrisinekler hangi hastalıkları bulaştırır?
Sivrisinekler kan emer ve kan emdiği zaman o canlıdaki mikrobu ve hastalığı kendi bünyesine alır. Daha sonra diğer canlıyı ısırdığı zaman bedenindeki mikrobu canlıya gecirir. Böylece sivrisinek hastalık ve mikrobu yaymış olur.
Sivrisinek ile insana bulaşan belli başlı hastalıklar şunlardır;
Grip salgını
fil hastalığı
sıtma hastalığı
sarıhumma
tifüs mikrobu
deri hastalıkla
bazı alerjik hastalıkların insanlara bulaşmasında sivrisinekler önemli rol oynarlar.

3-sivri sinekler ısırır mı?
Sivrisinekler sizin kanınızı emerek beslendiğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Sivri sinekler ŞEKER le beslenirle , bunu da bitki ve meyve sularından elde ederler. Kana ise yalnız dişi bireyler muhtaçdırlar. Yani insanları ve hayvanları ısıranlar DİŞİ sivrisineklerdir. Çünkü dişiler yumurta üretirler ve bunun için kana ihtiyaçları vardır. İşte bu yüzden yorganın dışından sarkan elinize yumuşak bir iniş yaparlar. Cildinize en yakın olan damarı tespit ettikten sonra alt ve üst çene yardımıyla altı bıçaktan oluşan kesme sistemleriyle derinizi derinlemesine keserler. Bu bıçaklardan birinden akıtılan sıvı dokuları uyuştururken aynı zamanda kanın pıhtılaşmasını engelleyerek kanın dişi sivrisineğin karnına doluşunu devam ettirir. Böylece bu küçük canlı sizi uyuşturarak nazikçe ameliyat eder. Ancak siz bundan haberdar olmazsınız. Sivrisinek işini bitirdikten sonra ise derinize akıttığı sıvı kaşıntı hissi verir hatta şişliğe sebep olabilir.

4-Sivrisinekler nasıl coğalır?
Sivrisinek  yumurta ile çoğalır.İnsan ve hayvandan kan emen sivrisinek hemen çiftleşir. Sivrisinek suyun ve nemin bol olduğu alanlara yumurtasını bırakır. Sivrisinek bir defasında 250-550 kadar yumurta bırakır. Yumurtalar ortamın sıcaklığına bağlı olarak çok kısa bir zamanda açılır ve larvalar dışarı çıkar. Sivrisinek larvaları yaklaşık birkaç gün içinde kanatlanıp uçacak hale gelir yane ergin sivrisinek haline gelirler.

6-Sivri sinekler nerelde bulunurlar?
Sivrisineklere önlem almak o kadar da zor değil. Bunun için de ilk adımımız sivrisineklerin nerelerde bulunduğu. Sivrisineklerden çok yakınıyorsanız şöyle etrafınıza bir bakın, eğer kalıntı su toplanmış bir yer var ise sivrisineklerin yerini buldunuz.

7-Sivrisinekler arasında popularitemiz nelere bağlı?
Bazı araştırmacılar sivrisinekleri ter kokusu ve yağ asidi karışımı onları cezveddiğini , bazı araştırmacılara görede yüksek sesle ve el kol hareketi yaparak konuşan insanların ve yüksek kolosterol sahip kişilerin olduğunu düşünüyor. Yine de tüm iddialara rağmen sivrisineklerin kime daha çok yaklaştığını sadece sivrisinekler biliyor.Ayrıca Sivrisinekler nem, koku, sıcaklık ve gaz dedektörleri bulunmakda. Ön ayaklarında bulunan ısı algılayıcıları sayesinde bir vücuttan ısı dalgalarına doğru çekilirler. Onları çeken başka birsey de karbondioksittir. Böylece karanlık bir odada bile onların sizi bulamaması mümkün olmaz.

8-Kışın ortalıktan nereye kaybolur?
Sivrisinekler soğukkanlıdırlar. Vücut sıcaklıkları bulundukları ortamla beraber değişir. Bu yüzden kışları kış uykusuna yatarlar.

9-Sivrisineklerle nasıl mücadele yapılır?
Uçan böceklerle mücadele larva mücadelesi ve uçkun mücadelesi olmak üzere ikiye ayrılır.Larva mücadelesi zararlı (sinek- sivrisinek) uçkun hale gelmeden yapılır.Uçkun mücadelesi adından da anlaşılacağı gibi böcekler uçkun hale geldiği zaman uygulanır.Uçkun mücadelesi 3 e ayrılır.Bu yöntemler. sıcak sisleme ,Soğuk sisleme ve  boyama yöntemidir.

9-1-Larva Mücadelesi : Bu mücadele sinek sivrisinek mücadeleleri arasında en etkili ve ekonomik yoldur.mücadele uygun larvasitlerle durgun su,bataklık ve çamur alanlarda yapılır.Bu mücadele sayesinde sinek ve sivrisinek larvalarının uçkun hale gelmesi engellenerek ekonomik ve etkili bir mücadele yapılmış olur.Larva mücadelesine Mart ayında başlayıp yaz sonuna kadar devam edilmelidir.

9-2-Uçkun mücadelesi
2-a-Sıcak Sisleme : Bu mücadele karasinek ve sivrisineğin uçkun hale gelmesinden sonra yapılır.Uygulamada mazot ile insektisit ilaçı karışımı kullanılır.Mazot karışımılı insektisit kullanıldığı için pahalı ve düşük etkili bir yöntemdir.Uygulamalar rüzgarın olmadığı havada karasinek için sabah erken saatlerde ve akşam geç  saatlerde yapılır.Bu saatler zararlının en çok uçuş aktivitesini gösterdiği saatlerdir.
2-b- Soguk sisleme(ULV) :En etkili yöntemdir.Karasinek ve sivrisineğin uçkun hale gelmesinden sonra uygulanır.Uygulamalarda mazot yerine su ve ilaç karışımı karışımı insektisit kullanıldığı için tercih edilen  etkili bir yöntemdir.Uygulamalar rüzgarsız havada karasinek için sabah erken saatlerde ve akşam geç  saatlerde yapılır.Bu saatler zararlının en çok uçuş aktivitesini gösterdiği saatlerdir.
2-c- Boyama Yöntemi :Sıcak sisleme metoduna göre daha ekonomik ve kalıcı bir yöntemdir. Şeker karışımı uygun insektisitler karasinek ve sivrisineğin konabileceği her türlü bölgeye boyama şeklinde pulvarize edilir.İnsektisit te şeker bulunduğu için zararlıyı yaklaşık on beş gün üzerine çekerek kontrol sağlar.Uygulama günün her saati yapılabilir.


İlginç Bilgiler
İnsan ve hayvanları sadece dişi sivrisinekler sizi ısırır.
Bir sivrisinek hareket eden avını yaklaşık 5-6 m'den algılıyabilir.
Yumurtaladığında ortalama 300-350 tane yumurta bırakabilir.
Dolunayda sivrisinekler ısırma işlemleri 500 kat daha fazladır.
Sivrisinekler kendinizi ne kadar korumaya çalışsanızda yine de ufak bir demir para kadar bile açık bıraktığınız alanı sezebilir.
Sivrisinek yumurtaları kurumuş bir halde bile 5 sene yaşayabilirler.
Ortalama hayatları boyunca 250 km'lik yol yaparlar.
Saniyede ortalama bir sivrisinek kanatlarını 500 defa çırpar.
Genelde sivrisinek ısırmaları güneşin batımı ve çıkışında olur.